Dijkgraaf Glas: Flinke risico's als waterschappen aan de dijk worden gezet
|
“ Wanneer besloten wordt het waterschapsstelsel, met zijn functionele bestuursvorm en functionele taakuitoefening, aan de dijk wordt gezet, moet je wel goed weten welke risico’s je loopt. En die zijn aanzienlijk. Diegenen die dit voorstellen, laden een historische verantwoordelijkheid op zich voor de bedreiging van de veiligheid achter de dijken”. Dat zegt Peter Glas, voorzitter van de Unie van Waterschappen, in reactie op de berichten dat mogelijk de waterschappen de dupe zullen worden van de aankomende bestuurlijke hervormingen.
Commissie Kalden
Voorzitter Glas van de Unie van Waterschappen tast nog in het duister over de voorstellen waar de commissie Kalden volgende week mee op de proppen komt. Deze commissie maakt deel uit van de 19 werkgroepen die door het voormalige kabinet zijn gevormd met de opdracht aan te geven hoe tot een bezuiniging van 35 miljard euro op de rijksbegroting gekomen kan worden. De commissie Kalden moet met een voorstel komen over hoe het openbaar bestuur in Nederland beter en efficiënter kan worden ingericht.
Wandelgangen
Hoewel concreet nog niets van het werk van deze commissie naar buiten is gekomen, wordt in de wandelgangen gezinspeeld op opheffing van de waterschappen als mogelijk onderdeel van het advies. Bovendien zou inmiddels ook een meerderheid in de Tweede Kamer zijn ontstaan die voor opheffing van de waterschappen is, zo wordt door sommigen geconcludeerd op basis van de concept-verkiezingsprogramma’s die overigens ook nog lang niet allemaal bekend zijn.
Weinig te halen
“Hoe dan ook, wij houden het oog op de bal en gaan door met ons werk. En dat is ook altijd de kracht van de waterschappen geweest”, aldus Peter Glas die - in weerwil van de geruchten - zich niet veel zorgen zegt te maken. “Ik verwacht niet dat de commissie met een totale verandering van bestuurlijk Nederland komt. Ik denk dat het advies neerkomt op een aantal mogelijke alternatieven voor het huidige bestuurlijke bouwwerk: beschouwingen, overwegingen en een weergave van voor- en nadelen ten opzichte van de huidige situatie, met hier en daar misschien nog wat cijfers. Wij hebben onze becijferingen aangeleverd en die tonen aan dat er financieel weinig tot niets te halen valt door het afschaffen van de waterschapsbesturen. Maar het zou onherroepelijk ten koste gaan van werken aan waterveiligheid en waterkwaliteit.“
Goed geluisterd
De Unie-voorzitter neemt voorlopig ook nog geen meerderheid in de Tweede Kamer waar voor de opheffing van het waterschapsbestel. Hij baseert zich daarbij onder meer op de signalen die hij ontvangt van de politieke partijen die zich met de laatste waterschapsverkiezingen in de waterschapsbesturen hebben genesteld. “Ik constateer juist dat er overal goed wordt geluisterd naar de door ons ingebrachte argumenten om het waterschapsbestel te handhaven en zie dat die argumenten met kracht door onze politieke mede-bestuurders in de waterschappen naar ‘Den Haag’ worden doorvertaald. De vraag is wel of de verkiezingsprogrammacommissies naar de inhoudelijke argumenten willen luisteren.”
Vertellen wat de waterschappen doen
Glas zegt niet te treden in de politieke afweging. “Ik vertel alleen overal hoe het zit; hoe wij als waterschappen bijdragen aan veiligheid, volksgezondheid en omgevingskwaliteit met het onderhoud aan ruim 17500 kilometer dijken, 235.000 kilometer waterlopen en het zuiveren van het afvalwater van 16 miljoen mensen en honderdduizenden bedrijven. Als onze functioneel bestuur en taakuitoefening aan de dijk wordt gezet, lopen we grote risico’s op al deze onderdelen. Het wordt er niet veiliger op, ook niet goedkoper en zeker ook niet eenvoudiger, ondanks wat partijen daar steeds over beweren.”
Bestuurlijk handwerk
De Unie-voorzitter benadrukt dat de jaarlijkse kosten van de waterschappen anderhalf procent van de totale belastingdruk voor burgers en bedrijven bedragen. “En dáár weer van is minder dan één procent gemoeid met de kosten voor het bestuur, inclusief de verkiezingen. Dat telt op tot ‘slechts’ 23 miljoen euro. Op de tekorten van het Rijk van 35 miljard, is dat minder dan een druppel op een gloeiende plaat. Naast het salaris van dijkgraven heb ik het dan over de vergoedingen voor algemeen bestuursleden en de in totaal 120 dagelijks bestuursleden die part time binnen het waterschap actief zijn en voor de rest van de tijd met de voeten midden in de maatschappij staan. Die mensen doen het bestuurlijke handwerk in de kleine zaaltjes, praten met wethouders, gaan met bewonersgroepen in gesprek. Dat noem ik geen bestuurlijke drukte, dat is lokale bestuurlijke slagkracht op uitvoering gericht. Ik zie dat een gedeputeerde niet doen. En al helemaal niet een gedeputeerde van straks eventueel samengevoegde provincies. Als er ‘bestuurlijke drukte’ bestaat in Nederland, dan zeker niet bij de waterschappen die zich de laatste decennia ook nog eens gigantisch hebben opgeschaald van 2600 in de jaren vijftig naar 25 anno nu.”
Grootste deel waterschappers richt zich op uitvoerende taken
Ook de beeldvorming die bestaat over de 10.000 waterschapsambtenaren waarvan vaak gezegd wordt dat de helft er wel van af kan, werpt Glas verre van zich. “Hier is steeds sprake van een misvatting. Kennelijk wordt er in Den Haag gedacht dat een waterschapsambtenaar vooral een beleidsmaker is. Onzin! Wij hebben daar binnen ons eigen waterschap (De Dommel, redactie) heel streng naar gekeken. Van de 400 mensen die bij ons in dienst zijn, houden zich er 15 bezig met het maken van beleidsnota’s. Alle overigen zijn uitvoeringsgericht bezig.”
Afschaffing vergt enorme operatie en grondwetsherziening
Glas zegt te weten dat binnen de commissie Kalden óók naar varianten wordt gekeken waarbij eventueel het functioneel waterbeheer wordt afgeschaft en ergens in het middenbestuur wordt ondergebracht. “Los van de enorme operatie en grondwetswijziging die daarbij om de hoek komt kijken en het gegeven dat de huidige provinciegrenzen niet samenvallen met natuurlijke watergrenzen, laat staan die van stroomgebieden, loert het gevaar om de hoek dat de algemene democratie in tijden van economische neergang, snel geneigd zal zijn op zaken als onderhoud aan dijken e.d. eens een paar jaar te bezuinigen. Dat kan, zeker gezien de adviezen van de Deltacommissie van Veerman voor de toekomst, absoluut niet de bedoeling zijn.”
Niet met beelden bevechten
De positieve reactie van het kabinet vorig jaar november op het aanbod van de waterschappen via ‘Aktie Storm’ , het verzoek de onderdelen daarvan nader uit te werken, plus de positieve ontwikkelingen die zich in overleg met de VNG voordoen ten aanzien van de samenwerking binnen de (afval)waterketen, stedelijk waterbeheer, belastinginning en samenwerking op gebied van toezicht en handhaving stellen Glas enigszins gerust. “Gelukkig is er ook geen rem gezet op de taakuitvoering van de Delta commissaris die het overigens ook behoorlijk moeilijker zal krijgen als het ‘Thorbecke-huis’ wordt ontdaan van de waterschappen. Hoe de discussie na volgende week gaat verlopen bij het verschijnen van het rapport van de commissie Kalden, is echter koffiedik kijken. Maar laten we het dan wel bij de feiten houden en elkaar niet met beelden bevechten”, aldus Unievoorzitter Glas.
|
